Upgrading Marie Kamphuisborg Groningen #3

Terug
opdrachtgever Hanzehogeschool Groningen
contactpersoon Dhr. S. I. Vaas
gebruiker Hanzehogeschool Groningen
architect Heldoorn Ruedisulj architecten
constructeur Ingenieursbedrijf Dijkhuis
omvang project 12.500 m2
installatiekosten  
 - werktuigkundig € 2.400.000,-
 - elektrotechnisch € 1.100.000,-
aanvang ontwerp Maart 2009
aanvang bouw Juli 2010
oplevering December 2011

 

Bekijk deel 2

Algemeen

De Marie Kamphuisborg is een schoolgebouw voor het hoger beroepsonderwijs welke volledig is gereviseerd. De gehele gevel is vervangen, de brandveiligheid en sociale veiligheid is verbeterd, het comfort op de werkplekken is verbeterd. Ook de sfeer en beleving van het gebouw is geoptimaliseerd.
De complicerende factor in het geheel was dat de school tijdens de werkzaamheden in bedrijf is gebleven en dat alle werkzaamheden hierdoor gefaseerd zijn uitgevoerd. Alle kritische onderdelen welke overlast konden veroorzaken en/of gevaar konden vormen voor de veiligheid van de studenten en/of medewerkers zijn in de vakantieperiodes en/of weekenden uitgevoerd.

Achtergrond

Het schoolgebouw heeft ca. 6.000 studenten en is één van de drukst bezochte gebouwen van de Hanzehogeschool Groningen. Het gebouw was echter verouderd en voldeed niet meer aan de eisen van deze tijd. Op basis van een klachteninventarisatie onder de gebruikers is primair een prioriteitenlist gemaakt, waarop de werkzaamheden zijn gebaseerd. Bovenaan de lijst staat het comfort en de luchtkwaliteit van alle gevelvertrekken. Hiernaast is het herstel van de brandscheidingen, het gevoel van onveiligheid en de vluchtwegen een zeer belangrijk onderdeel. Ook het klimaat in de middengebieden en het sanitair is onderhanden genomen.

Omdat gekozen is voor een heel nieuw klimaat- en inrichtingsconcept is besloten om eerst een pilotproject uit te voeren in één van de vleugels en dit project eerst onder de verschillende gebruikers te evalueren. De uitkomst van deze evaluatie was zeer positief, waardoor is besloten om de concepten verder door te zetten in de rest van de school.

Het unieke aan dit project is de schaalgrootte waarop een drukonafhankelijk natuurlijk ventilatiesysteem is uitgevoerd, welke op CO2 basis zowel de roosters aanstuurt, alsook de afzuigventilatie. Dit was op deze schaalgrootte in een utiliteitsgebouw nog nooit gerealiseerd.
Door dit systeem wordt continue de juiste hoeveelheid lucht gegarandeerd direct van buiten toegevoerd en ook de juiste inblaassnelheid gegenereerd, waardoor een optimaal comfort en binnenluchtkwaliteit wordt gegarandeerd.

CO2-gestuurde ventilatie

De oplossing is dus ventileren naar behoefte op een zeer effectieve wijze. Daarom hebben we een ventilatiesysteem geadviseerd, die CO2–gestuurd is, met een laag geluidsniveau, een mogelijkheid voor bediening per ruimte en voorzien van een variabele mechanisch afzuiging met energiezuinige gelijkstroommotoren. De installatie kan hierdoor snel en direct reageren op de continue wisselende bezettingen van de hogeschool. Aan het einde van de dag, als de ruimte niet meer bezet is zal het systeem vanzelf worden uitgeschakeld en de roosters worden afgesloten. In de zomersituatie worden de roosters automatisch geforceerd geopend indien dit gewenst is voor nachtventilatie, omwille van de ruimtetemperatuur.
Het grote voordeel is, naast de energievoordelen, dat er altijd een gegarandeerde controleerbare luchtkwaliteit is in elke ruimte, die tevens niet kan worden vervuild door kanalen, of roosters.

Door een intensieve samenwerking tussen leverancier, aannemer en adviseur is het systeem eerst uitvoerig getest in een pilot omgeving. Na deze evaluatie zijn er in gezamenlijk overleg nog aanpassingen doorgevoerd in de bekabeling en de communicatie, om ook alle ruimtegegevens, zoals CO2 waarde, klepstand en ruimtetemperatuur inzichtelijk te maken via het bestaande gebouwbeheersysteem. Hiervoor is het bestaande draadloze protocol van de leverancier omgezet naar een meer robuust en flexibel bedraad protocol, op basis van een bestaand open protocol.

De roosters zijn volledig onzichtbaar geïntegreerd in de bouwkundige gevel en zijn tevens op de ideale positie hoog tegen het plafond gepositioneerd. Ook is de zonwering geïntegreerd met hetzelfde ventilatierooster. Door de koppeling van de variabele toevoer met de variabele afzuig kan tevens een hoge inblaassnelheid worden gegarandeerd, waardoor het coanda effect optreedt en tochtklachten, ook bij lage buitentemperaturen, worden voorkomen. De eerste evaluaties van de gebruikers over het systeem zijn dan ook zeer positief.

‘Slimme’ verlichting

In de school werden alle lichtarmaturen vervangen, aanwezigheidsdetectoren geplaatst en daglichtregelingen opgenomen. Alle handbediende schakelaars werden vervangen door bewegings- en aanwezigheidschakelaars. Hierdoor werd het elektraverbruik van de verlichting van het gebouw met ca. 50% teruggebracht. Er is in de school voor de werk- en studieplekken bewust niet gekozen voor LED-verlichting. Wel is alle onrendabele verlichting vervangen door energievriendelijke uitvoeringen. Alle verouderde TL/PL verlichtingsarmaturen werden vervangen door hoog rendement armaturen, met elektronische voorschakelapparaten en waar mogelijk daglichtcompensatie en aanwezigheidsdetectie.

Koeling

Om het comfort verder te verbeteren en tevens effectiever met de energiestromen om te gaan is er hiernaast nog een koelsysteem opgenomen voor de middengebieden, waarbij continue warmte wordt onttrokken uit de diverse ICT lokalen en studielandschappen waar veel warmtelasten zijn opgenomen. Deze warmte wordt vertransporteerd naar ruimten met een lage interne warmtelast en veel koudeklachten. Zo is het klimaat sterk verbeterd, zonder veel extra energie te verbruiken.

Energiebesparing

Meer ventileren betekend uiteraard meer energie verbruiken. Echter in combinatie met het verbeteren van de kwaliteit van de gevel en de efficiënte manier van ventileren en betere verlichting was het doel om juist minder energie te gaan verbruiken.
De werkelijke besparing komt voort uit een lager gasverbruik (minder warmteverlies door de gevel) en de besparing op het elektraverbruik (minder draaiuren ventilatoren en betere verlichting). Deze besparing is bereikt, terwijl er dus juist meer dan voorheen wordt geventileerd en het binnenklimaat in de gevelvertrekken sterk is verbeterd.

Tevreden partijen

Alle betrokken partijen, zoals schoolbestuur, docenten, adviseur en installateur zijn zeer tevreden met de resultaten op het gebied van verbetering van de luchtkwaliteit met zo laag mogelijke energiekosten. Of de prestaties van de leerlingen ook daadwerkelijk vooruit gaat, zal pas gemeten kunnen worden als de school een periode met deze aanpassingen heeft gewerkt.